KIVA een pestmethode die werkt

  • Gemaakt op: 6-6-2014 17:00
  • |
  • Gewijzigd op:
  • |
  • Geplaatst door: Chiquita Bentvelzen
  • |
  • Auteur: Huibersschool
  • |
  • Fotograaf: Angelique Post


Interview met adjunct-directeur Angelique Post voor de ASKO-website.
Zie ook: www.askoscholen.nl
Auteur: Bettina van de Kar
Foto: Angelique Post

In de een serie over anti-pestmethodes op scholen gaan we aandacht besteden aan goede voorbeelden in de praktijk op onze ASKO scholen. Op de Huibersschool wordt gewerkt met de KiVa-methode die daar goed blijkt te wer​ken. KiVa vermindert pesten. Wetenschappelijk is dat overtuigend bewezen.

Leuke school zonder pesten
Bij de anti-pestmethode KiVa wordt, anders dan bij veel bestaande methoden, niet alleen met pesters en hun slachtoffers naar een oplossing gezocht: de nadruk ligt erop dat een hele klas meewerkt aan positief groepsgedrag, waardoor pesten stopt.
Uitgangspunt is dat alle leerlingen invloed hebben op voortduren van pestproblemen. Zo zijn er, naast pesters en hun slachtoffers, meelopers die pestkoppen aanmoedigen. Verder zijn er kinderen die zich afzijdig houden en anderen die juist ingrijpen en gepeste kinderen helpen.​

Finse vinding
‘KiVa is van oorsprong Fins’, vertelt Angelique Post, adjunct-directeur van de Bisschop Huibersschool. KiVa is Fins voor leuk en tegelijk een afkorting van een aantal Finse woorden die staan voor leuke school zonder pesten.
Op Finse scholen bleek uit wetenschappelijk onderzoek dat pesten door KiVa aanzienlijk afneemt (met 40 tot 60%). Onlangs is de methode op zo’n 65 scholen in Nederland uitgeprobeerd. De uitkomsten die de Rijks Universiteit Groningen daarover presenteerde, zijn veelbelovend.

Pilot met ASKO-sc​hool
Aan die allereerste KiVapilot in ons land konden slechts twee scholen uit Amsterdam meedoen. Eén daarvan was een ASKO-school: de Admiraal de Ruytersschool. Angelique werkte daar als intern begeleider en raakte enthousiast over alles wat met KiVa werd bereikt. Ze besloot de methode in te voeren op de ASKO-school waar zij nu als adjunct werkt. Niet omdat daar veel meer gepest werd dan op andere scholen, maar vooral vanwege haar positieve Kiva-ervaringen en omdat de Huibersschool nog geen structurele methodes voor de aanpak van sociaal-emotionele problemen gebruikte.

Preventieve lessen
Allereerst is KiVa gericht op preventie. Belangrijk onderdeel vormen tien lessen die in de groepen 5 t/m 8 op de Huibersschool worden gegeven. Hierin is aandacht voor theorie én praktische oefeningen. Leerlingen krijgen daarbij inzicht in de rol van de groep.
Er wordt ingegaan op wat pesten nou eigenlijk is. ‘Veel mensen denken dat ze het antwoord weten, maar pesten is meer dan schoppen, schelden of slaan’, stelt Angelique Post. ‘Ook achter iemands rug roddelen of een klasgenootje uitlachen als hij of zij in de klas een fout antwoord geeft, is een vorm van pesten: de meeste mensen realiseren zich dat niet. Pesten de kop indrukken, begint met je realiseren wat daar allemaal onder valt.’

Ook voor leerkrachten
In de lessen gaan kinderen eveneens aan de slag met rollenspellen en praktische opdrachten, zoals het maken van anti-pest posters en het schrijven van een brief aan een pestslachtoffer.
Elke les sluit af met een KiVaregel. Een overzicht van die tien regels hangt op diverse plekken in de Huibersschool. Enkele van die regels zijn: We doen aardig tegen elkaar en behandelen anderen met respect, we houden er rekening mee dat pesten heel lang pijn doet en we helpen gepeste kinderen.
Ook voor leerkrachten is er KiVa-onderricht. Zij worden getraind in het (eerder) herkennen van pestgedrag.

Steungroep
Pesten kan op een KiVaschool gemeld worden bij een KiVateam (meestal bestaat dat uit intern begeleiders en leerkrachten). Als duidelijk is dat het echt om pesten gaat en niet om een ruzie of plagen, wordt een steungroepje samengesteld. Deze wordt door een KiVateam lid (vaak een intern begeleider) geleid en samengesteld. In het steungroepje zitten zes tot acht leerlingen van de school, onder wie pesters en leerlingen bij wie het slachtoffer zich prettig voelt. De steungroep krijgt de verantwoordelijkheid te bedenken hoe zij het slachtoffer kunnen helpen of ondersteunen. Bedoeling is dat zij afspraken maken over wat in de klas kan worden gedaan om het pesten te stoppen.

Niemand aanklagen
‘Het gaat er niet om kinderen persoonlijk aan te klagen en eruit te lichten’, verklaart Angelique. ‘We willen niet te persoonlijk worden over wie de pesters zijn en wie wat heeft gedaan: ook hun ouders lichten we niet per se daarover in.
Het gaat erom dat in het steungroepje kinderen zitten die een belangrijk aandeel kunnen hebben in verbeteringen en goede anti-pest-afspraken.’ Die afspraken kunnen over kleine dingen gaan, zoals iemand vragen mee te doen met voetballen op het plein. Het kan er ook om gaan dat leerlingen die zelf niet worden gepest, het opnemen voor het slachtoffer en de dader aanspreken.

Praktijkvoorbeeld
Angelique is blij met de inspanningen van een steungroep die onlangs voor een meisje uit groep 7 werd gevormd: ‘Op haar vorige school werd zij zo gepest dat zij van die school afging en naar de Huibersschool overstapte. Getergd door alle pesterijen die op haar vorige school plaatshadden, vertoonde het meisje, uit een soort van zelfbescherming, aanvallend of ander probleemgedrag. In haar nieuwe klas ergerden andere kinderen zich daaraan en dat had ook weer pesterijen tot gevolg. Spullen werden steeds van het meisje afgepakt, ze werd uitgescholden… En ook buiten de school ging het pesten gewoon door. Het vertrouwen van deze leerlinge in anderen raakte zo beschadigd dat zij nauwelijks geloofde in de positieve werking van het KiVasteungroepje. En ook haar ouders hadden een hard hoofd in vooruitgang. Toch volgde een ommekeer.’

Pesters bedankt
Via de steungroepgesprekken werden pesters zich bewust van het verdriet dat het meisje door het getreiter had. En door tips van de steungroep zag het pestslachtoffer in dat ook zij iets aan haar gedrag zou kunnen verbeteren. Over en weer ontstond begrip.
‘De lucht is inmiddels geklaard’, stelt Angelique vast. ‘Het gaat nu goed tussen de nieuwe leerlinge en haar klasgenoten: ze heeft haar steungroepje zelfs bedankt voor de tips. Bovendien vroegen kinderen uit haar klas haar pas mee naar de kermis. Ze loopt nu echt weer vrolijk door de school.’

Complimenten van de inspectie
En zo is het in het afgelopen jaar in flink wat andere situaties ook goed gekomen: acht kinderen die voorheen gepest werden, gaan dankzij KiVa weer met plezier naar school. Recent toonde de inspectie van onderwijs zich zeer onder de indruk van ​dit resultaat van de Huibersschool.
‘Pesten zal nooit verdwijnen’, denkt Angelique. ‘Maar met KiVa kunnen we het aantal pestproblemen aanzienlijk terugdringen. Daarom hoop ik dat de methode op zoveel mogelijk basisscholen én in het middelbaar onderwijs zal worden omarmd.’ De Huibersschool heeft de smaak te pakken. Binnenkort gaat de school aan de slag met de Vreedzame school, een programma dat eveneens tot doel heeft een plezierige veilige sfeer op school te bevorderen.​​


​Interview met adjunct-directeur Angelique Post.

Foto's

Video's

Meer informatie