Waardengedreven onderwijs

  • Gemaakt op: 14-5-2014 17:15
  • |
  • Gewijzigd op:  
  • |
  • Geplaatst door: Alex Kossenberg
  • |
  • Auteur: Nancy Optenkamp
  • |
  • Fotograaf: Jeroen van Waveren en Nancy Optenkamp

Op dinsdag 8 april namen de ASKO schooldirecteuren en hun adjuncten en MT-leden deel aan een bijzondere studiemiddag, die geheel in het teken stond van waardengedreven onderwijs en burgerschapsvorming. De ASKO heeft als slogan ‘De ASKO verbindt, met aandacht & ambitie’.
Dat is prachtig, maar hoe geven wij dat vorm in de dagelijkse praktijk van ons onderwijs? Wat merken onze leerlingen hiervan?

Verschillende werkvormen
Ter inspiratie en voor de afwisseling is gekozen voor twee verschillende werkvormen om het onderwerp ‘identiteit en burgerschapsvorming’ met elkaar te delen. Analoog aan de zogenaamde ‘TEDtalks*’ hebben drie sprekers het voortouw genomen, tijdens zogenaamde ‘ASKOtalks’.
Deze inspirerende korte speeches werden afgewisseld door drie verschillende workshops, waarin een aantal voorbeelden van waardengedreven onderwijs en burgerschapsvorming werden gepresenteerd en beoefend in de praktijk. De workshops werden begeleid en gegeven door de identiteitsbegeleiders van Arkade (www.arkade.nl , zingeving en levensbeschouwing in het onderwijs).

ASKOtalks
Vreedzame school
Frans Niekel, directeur van de Waaier hield de eerste ASKOtalk waarin hij het voorbeeld nam van de ‘Vreedzame school’. Hij stelt dat het pedagogisch klimaat pas goed is op een school als aan alle voorwaarden daarvoor is voldaan. Hij maakte de vergelijking tussen vroeger en nu; er is veel verbeterd, maar nu spelen de omgevingsfactoren van kinderen meer een rol. Het is voor de positieve ontwikkeling van kinderen belangrijk zo breed mogelijke ervaringen voor ze creëren (door middel van kunst, les, buiten spelen) en daarbinnen goede regels en afspraken met ze te maken. Daarnaast is het belangrijk kritisch naar jezelf te kijken: hoe ga ik om als leerkracht met voorbeeldgedrag? Hoe ga je om met agressie binnen de school, hoe de-escaleer je situaties? Al deze factoren hebben invloed op het ontstaan en kunnen handhaven van een goed pedagogisch klimaat op een school en de omgeving van de school op kinderen. Op de Waaier hebben de kinderen door middel van rollenspellen en discussies en trainingen geleerd respectvol om te gaan met elkaar en empathie te ontwikkelen voor de ander. Het heeft effect gehad; er zijn nu veel minder incidenten op school.

Waardengedreven
In haar ASKOtalk kreeg Diane Middelkoop (voorzitter College van Bestuur) de zaal mee toen zij een bekend liedje uit haar schooltijd inzette. Wat is nu waardengedreven onderwijs? Wij hebben de dure plicht onze identiteit en waarden en normen vorm te geven. Het onderwijs wordt in Nederland voor een groot deel van bovenaf georganiseerd. Er is weinig speelruimte binnen de geldende regels. Als organisatie kun je je onderscheiden door waardengedreven onderwijs te bieden. Hoe je dat doet, daar moet men voortduren binnen de organisatie met elkaar, met kinderen en ouders, over in gesprek gaan. De dialoog aangaan met onze medewerkers, kinderen en hun ouders is de opdracht die wij onszelf voor de komende jaren hebben gegeven.  

Dialoog en ruimte
De laatste spreker, Monique Leygraaf (Onderzoeker en Opleider Diversiteit & Kritisch Burgerschap
Hogeschool iPabo) pleitte voor het vormgeven van het begrip burgerschap en identiteit; hoe leren wij onze kinderen verantwoordelijkheid voor hun gedrag te nemen in deze multiculturele maatschappij? Monique pleit voor ‘Socratisch handelen’ en het opeisen van de ‘agora’ (ruimte) voor onszelf in een wereld die individualistisch en neoliberaal is ingericht. In dialoog gaan met elkaar betekent elkaar de ruimte geven om te gaan met tegenstellingen of andere meningen. Wij moeten binnen het onderwijs de ruimte opeisen voor onszelf, voor het scheppen van een klimaat van waarden en normen als tegenwicht voor het doorgedrongen economisch denken binnen ons onderwijssysteem.

Workshops
In wisselende groepen zijn er drie workshops aangeboden waarin de ASKO directeuren in discussie konden gaan met elkaar, van elkaar konden leren en handreikingen kregen voor de dagelijkse praktijk op de school.

 ‘ASKO onderzoek naar burgerschap’
Een visie op burgerschapsvorming is voor elke basisschool vanuit het toezichtkader van de inspectie verplicht. Door middel van groepsdiscussie kon iedereen zijn eigen mening en visie vormen over de vraag 'tot wat voor soort burgers wij leerlingen willen opleiden?’.
In deze workshop zijn de directeuren meegenomen in het onderzoek dat Kim Haslinghuijs (student UvA) uitvoert op de academische opleidingsscholen van de ASKO. Zij probeert samen met de betrokken scholen een visie te formuleren op burgerschap. Na de presentatie van haar onderzoek zijn directeuren actief aan de slag gegaan door een 'placemat' in te vullen. Hierin werd ze gevraagd individueel na te denken over wat zij belangrijk vinden aan het 'opleiden' van jonge burgers. Daarna zijn er gezamenlijk 5 kernwoorden in het midden van de placemat geschreven die voor de directeuren richtinggevend zijn bij burgerschapsvorming.

“ Vertrouwen in de gemeenschap en de maatschappij”

Ouders in Dialoog
Eén van de grootste uitdagingen van deze tijd is hoe om te gaan met diversiteit aan waarden. Op school gaan we dit aan door leskistlessen levensbeschouwing te geven. Kinderen doen doorgaans enthousiast mee aan dit ontdekkingsproces. Maar hoe zit het met de ouders? Komen de waarden die zij aan hun kind meegeven overeen met de waarden van de school? Helena Brouwer bracht mooi lesmateriaal mee om met ouders in dialoog te gaan.

ASKO verbindt met aandacht en ambitie
Dit is waar de ASKO voor staat. Hoe geven wij als ASKO de komende jaren hier met elkaar vorm en inhoud aan? Hoe kunnen wij de drie kernwaarden tot uiting laten komen binnen de ASKO en in de school? In deze workshop hebben de directeuren samen met Diane Middelkoop (voorzitter College van Bestuur ASKO) en Melissa Bakker (identiteitsbegeleider Arkade) dit ASKO statement besproken.

De deelnemende directeuren hebben aan de hand van foto’s van hun school enthousiast verteld over hoe zij de waarden terugzien in hun dagelijkse praktijk. Voor de meesten bleken aandacht, ambitie en verbinding volop aanwezig!
In een positieve sfeer hebben zij vervolgens met elkaar nagedacht over hoe zij de waarden meer tot uiting kunnen laten komen binnen de ASKO. Moeten deze waarden eerst worden doordacht op directieniveau, of kunnen zij door middel van een inspirerende opdracht de waarden in de school brengen? De sessie riep meer vragen op dan antwoorden… daarom zal dit terugkomen op een volgende bijeenkomst.


* TEDtalk: sprekers hebben max. 18 minuten "de presentatie van hun leven" te geven over hun gebied van expertise, over een bepaald project, of iets waarvan zij vinden dat het een idee is dat verspreid moet worden. De inhoud van de lezingen bevat geen ingewikkelde materie, maar wordt zo toegankelijk mogelijk gemaakt. (Bron: Wikipedia) ​

​Verslag van een studiemiddag over waardengedreven onderwijs en burgerschapsvorming.

Foto's

Video's